اخلاق عرفانی به عنوان یکی از رویکردهای مهم در علم اخلاق اسلامی، نقش بسزایی در تبیین فضایل و رذایل اخلاقی بر اساس مبانی عرفانی ایفا میکند. این رویکرد، ضمن بهرهگیری از اصول و مبانی عرفان اسلامی، به بررسی صفات نفسانی و رفتارهای برآمده از آنها میپردازد و با ارائه راهکارهایی برای کسب فضایل و دوری از رذایل، زمینه ارتقای معنوی و اخلاقی انسان را فراهم میسازد. با این حال، یکی از چالشهای مهم در این حوزه، ابهام در تعریف و تمایز اخلاق عرفانی از عرفان عملی است. پژوهش حاضر با هدف رفع این ابهام، به بررسی این پرسش پرداخته است که اخلاق عرفانی چیست و چه تفاوتی با عرفان عملی و اخلاق غیرعرفانی دارد؟ یافتههای این پژوهش نشان میدهد که اخلاق عرفانی، علمی است که به تبیین مسائل اخلاقی بر اساس مبانی عرفانی میپردازد و از حیث موضوع، غایت و مسائل، تفاوتهای اساسی با عرفان عملی دارد. در حالی که موضوع اخلاق عرفانی، صفات و افعال نفسانی است، موضوع عرفان عملی بر مقامات و احوال قلبی متمرکز است. همچنین غایت اخلاق عرفانی، شناخت فضایل و رذایل و راههای کسب یا دوری از آنهاست؛ در حالی که غایت عرفان عملی، وصول به توحید حقیقی و فنا فیالله است. این پژوهش با ارائه تعریفی جامع از اخلاق عرفانی و تمایز آن از عرفان عملی، تلاش دارد تا مسیر روشنتری برای بهرهبرداری از ظرفیتهای این رویکرد در حوزه تربیت اخلاقی و معنوی فراهم سازد
شعیبی، مهسا، واحدجوان، وحید و محمدی منفرد، بهروز. (1404). اخلاق عرفانی در چالش این همانی با عرفان عملی. پژوهشنامه معارف و اندیشه اسلامی، 1(2)، 1–34. https://doi.org/10.22059/jikt.2026.389194.1018
MLA
شعیبی، مهسا، واحدجوان، وحید، و محمدی منفرد، بهروز. "اخلاق عرفانی در چالش این همانی با عرفان عملی"، پژوهشنامه معارف و اندیشه اسلامی، 1، 2، 1404، 1–34. doi: 10.22059/jikt.2026.389194.1018
HARVARD
شعیبی، مهسا، واحدجوان، وحید، و محمدی منفرد، بهروز. (1404). 'اخلاق عرفانی در چالش این همانی با عرفان عملی'، پژوهشنامه معارف و اندیشه اسلامی، 1(2), pp. 1–34. doi: 10.22059/jikt.2026.389194.1018
CHICAGO
شعیبی، مهسا، واحدجوان، وحید و محمدی منفرد، بهروز، "اخلاق عرفانی در چالش این همانی با عرفان عملی." پژوهشنامه معارف و اندیشه اسلامی، 1 2 (1404): 1–34, doi: 10.22059/jikt.2026.389194.1018
VANCOUVER
شعیبی مهسا، واحدجوان وحید، محمدی منفرد بهروز. اخلاق عرفانی در چالش این همانی با عرفان عملی. پژوهشنامه معارف و اندیشه اسلامی. 1404;1(2):1–34. doi: 10.22059/jikt.2026.389194.1018