پژوهشنامه معارف و اندیشه اسلامی

پژوهشنامه معارف و اندیشه اسلامی

تدبّر به ‌مثابه روش فهم قرآن واکاوی آیات متناظر و کارکردهای معرفتی آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای فقه و مبانی حقوق اسلامی، ایران
2 استادیار گروه معارف اسلامی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی،واحد شهرکرد، دانشگاه شهرکرد،شهرکرد ،ایران
3 عضو هیأت علمی گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه شهرکرد، ایران (نویسنده مسئول)
چکیده
تدبر در آیات وحیانی قرآن‌کریم به عنوان یک مشی تفسیری و نیز به عنوان مکتبی نوپدیدار با رویکرد کشف ارتباط الفاظ و فهم عمیق محتوای آیات الهی در حوزه مطالعات قرآنی مطرح گردیده است. هدف از پژوهش، بررسی آیات مربوط و متناظر به مفهوم تدبر و رویکردهای تفسیری مرتبط با تدبر جهت بهره‌مندی از آن در راستای کارکردهای معرفتی می‌باشد. کارکردهای معرفتی به مفهوم کاربردها و کاربست‌های معرفت‌شناسی آیات مرتبط با مفهوم مورد بررسی می‌باشد که مسأله‌ی پژوهش حاضر بررسی اهمیت تدبر در قرآن‌کریم با تکیه بر کلام مفسران و تکیه بر آیات ناظر به بحث است که با رویکردی توصیفی-تحلیلی صورت پذیرفته است. پژوهش حاضر به دنبال پاسخگویی به پرسش‌هایی چون: «واکاوی آیات متناظر و مرتبط با تدبر و کارکردهای معرفتی مستخرج از آن به عنوان روش فهم قرآن چگونه می‌باشند؟» می‌باشد. یافته‌های پژوهش بیانگر آن‌اند که تدبّر فهم،‌ دریافت و پذیرش حکیمانه عبارات است که در قرآن، بصیرت در فهم و احراز عدم تفاوت محتوایی آیات مراد است و به دلیل جایگاه کاربردی در فهم معارف دینی مورد تأکید ویژه است، به طوری که درآیاتی نظیر: (82 سوره نساء، 68 سوره مؤمنون،24 سوره محمد، 29 سوره ص) بدان اشاره شده که در پرتو آن مفاهیمی از جمله؛ عدم وجود اختلاف(به معنای تنافی) درآیات، وحیانی بودن (و منبعث از منبع اعلی)آنها، انکار نوظهور بودن اصول تعالیم وحیانی(وتثبیت تعالیم قبلی)، هشدار نسبت به مانعیت اقفال قلوب و موقعیت والای أُولُوالْأَلْبَاب در تدبر قرآن، مورد بررسی قرار گرفته است.
کلیدواژه‌ها